İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

Kıdem ve ihbar tazminatı

Kıdem tazminatı en az bir yıllık çalışmaya ve sözleşmenin kanunda sayılan hâllerden biriyle sona ermesine bağlıdır; şartları kıdem tazminatına hak kazanma şartları yazısında anlatılmıştır. İhbar tazminatı ise belirsiz süreli sözleşmeyi bildirim süresine uymadan fesheden tarafın ödediği tazminattır. Bildirim süreleri çalışma süresine göre iki, dört, altı ve sekiz haftadır (4857 sayılı İş Kanunu m. 17).

İşe iade

Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli sözleşmesi ancak geçerli bir sebeple feshedilebilir (m. 18). Feshin geçersizliğine karar verilirse işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır; başlatmazsa en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarında tazminat öder. İşçiye ayrıca çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar ücreti ödenir (m. 21).

Fazla çalışma ve ücret alacakları

Haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her saati yüzde elli zamlı ödenir (m. 41). Ücret, hafta tatili, genel tatil ve yıllık izin alacakları da sıkça uyuşmazlık konusu olur.

İş kazası ve hizmet tespiti

İş kazası ve meslek hastalığından doğan zararlar tazminat hukuku kurallarıyla birlikte değerlendirilir. Sigortasız çalıştırılan ya da çalışması eksik bildirilen işçi, hizmetinin tespitini iş mahkemesinden isteyebilir (5510 sayılı Kanun m. 86).

1. Arabuluculuk: İşçi ve işveren alacakları ile işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3). İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları bu şartın dışındadır.
2. Süre: Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde süre en çok bir hafta uzatılabilir.
3. Dava: Anlaşma sağlanamazsa son tutanak eklenerek iş mahkemesinde dava açılır.
4. Kanun yolu: Karara karşı bölge adliye mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir.

İş mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi bakar (7036 sayılı Kanun m. 2). Yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesidir (m. 6). Elazığ Adliyesi'nde iş mahkemeleri görev yapmaktadır; istinaf incelemesi 1 Eylül 2026'dan itibaren Malatya Bölge Adliye Mahkemesi'ndedir.

• İşe iade: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılır (4857 m. 20).
• Haklı nedenle fesih: Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılığa dayanan fesih yetkisi, öğrenmeden itibaren altı iş günü ve her hâlde bir yıl içinde kullanılmalıdır (m. 26).
• Tazminatlar ve yıllık izin ücreti: Kıdem, ihbar, kötü niyet ve eşit davranma ilkesine aykırılık tazminatları ile yıllık izin ücretinde zamanaşımı beş yıldır (Ek m. 3).
• Ücret alacakları: Zamanaşımı beş yıldır (m. 32).
• Hizmet tespiti: Dava, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılmalıdır (5510 sayılı Kanun m. 86).
• İbraname: Geçerli olması için sözleşmenin sona ermesinden en az bir ay sonra düzenlenmesi ve ödemenin banka aracılığıyla yapılması gerekir (Türk Borçlar Kanunu m. 420).